image

เมื่อลูกเป็นเด็กที่มีความขี้อาย

02 ก.พ. 64 เวลา 09.00 น.
Share

“เด็กที่มีความขี้อาย”

เด็กบางคนเป็นเด็กที่มีความขี้อาย พวกเขามักแอบอยู่หลังคุณพ่อคุณแม่อยู่เสมอ

หากผู้ใหญ่เข้าใจธรรมชาติของเด็กๆ เราจะค่อยๆ เข้าไปนั่งอยู่ในหัวใจของเขาได้อย่างง่ายดาย

 

สิ่งที่ควรรู้เกี่ยวกับเด็กที่มีความขี้อาย

 

1 พวกเขาไม่ได้ผิดปกติอะไร 

เด็กทุกคนมีความแตกต่างกันและเด็กบางคนขี้อายมากกว่าคนอื่นๆ “ความขี้อาย” เป็นเพียงส่วนหนึ่งของนิสัยใจคอของพวกเขา ซึ่งเป็นวิธีที่พวกเขาปฏิสัมพันธ์กับโลก

ดังนั้น ผู้ใหญ่ไม่ควรไปเปลี่ยนอุปนิสัยของพวกเขา แต่เราควรยอมรับเด็กๆ อย่างที่พวกเขาเป็น และค่อยๆ สอนทักษะที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิต เพื่อให้เด็กๆ มีความมั่นใจในการเป็นตัวเอง และในการปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่น

 

ในเด็กทารกบางคนเกิดความพร้อมกับพื้นฐานอารมณ์ที่เรียกว่า “Slow-to-Warm up” ซึ่งทำให้พวกเขาอาจจะปรับตัวช้ากว่าเด็กทั่วไป แต่เมื่อผู้ใหญ่ให้โอกาสและให้เวลา พวกเขาสามารถเติบโตได้ไม่แตกต่างจากเด็กคนอื่นๆ เลย

 

2 พวกเขาไม่ชอบถูกบังคับให้เข้าไปคุยกับผู้ใหญ่ที่ไม่รู้จักทันที 

แม้จะเป็นคุณปู่ คุณย่าคุณตา คุณยาย หากไม่ใช่คนที่พวกเขาคุ้นเคย เด็กๆ อาจจะเลือกที่จะไม่พูดอะไรเลย

ถ้าผู้ใหญ่อยากทำความรู้จักกับเขา เราควรให้เวลาเด็กๆ ค่อยๆ เรียนรู้ และทำความรู้จักพวกเขาผ่านการสังเกต เด็กๆ มักมีส่ิงที่พวกเขาสนใจเสมอ ลองใช้เวลาอยู่กับพวกเขา เราจะเข้าใจมากขึ้น

 

3 “เด็กทุกคนที่มีความขี้อาย" ไม่ได้เท่ากับ “เด็กที่ไม่มีความมั่นใจในตัวเอง”

ก่อนอื่นต้องทำความเข้าใจก่อนว่า ความมั่นใจในตัวเอง ไม่เท่ากับการกล้าออกไปแสดงบนเวที แต่หมายถึง ความกล้าที่จะยืนหยัดเพื่อตัวเอง ไม่ว่าจะเป็นสิ่งที่ตัวเองต้องการ หรือ ปฏิเสธสิ่งที่ตนเองไม่ต้องการ

ดังนั้น เด็กที่มีความขี้อายบางคนก็สามารถมีความมั่นใจในตัวเองได้ พวกเขาอาจจะกล้ายืนหยัดทำในสิ่งที่ตัวเองเชื่อ หรือ ปฏิเสธในสิ่งที่ตนเองไม่ต้องการได้

 

***

 

"เคล็ดลับสำหรับพ่อแม่ของเด็กเล็กที่มีความขี้อาย”

  1. พ่อแม่ไม่ควรส่งลูกให้ผู้ใหญ่ที่เขาไม่รู้จักหรือคุ้นเคยอุ้มทันที ทางที่ดีหากต้องการทำความรู้จักกับเด็ก เราควรให้ผู้ใหญ่คนนั้นค่อยๆ นั่งลงเล่นของเล่นใกล้ๆ เขาก่อน จากนั้นก็ค่อยๆ เขยิบเข้ามาใกล้ และชวนเด็กพูดคุยด้วยเสียงที่อ่อนโยน
  2. ก่อนพาลูกไปที่ไหน และไปพบใคร เราควรบอกลูกให้เขารู้ตัวว่า เขากำลังจะไปเผชิญอะไรบ้างในวันนี้ จากนั้นให้เรามอบความมั่นใจให้กับลูกว่า “แม่รู้ว่าลูกกลัว เพราะลูกอาจจะยังไม่รู้จักใคร แต่แม่จะอยู่กับลูกในวันพรุ่งนี้”
  3. เมื่อพาลูกไปเข้ากลุ่มเล่น (Playgroup) หรือ ไปสนามเด็กเล่น เราสามารถนั่งอยู่ในบริเวณสายตาของลูกก่อน ให้เขาได้สำรวจพื้นที่ ผู้คนจนค่อยๆ คุ้นชิน จากนั้นให้เราเขยิบถอยหลังไปนั่งอยู่ในบริเวณที่ไกลขึ้นอย่างช้าๆ
  4. ระวังท่าทางของเราที่ปกป้องลูกจะเกินไป เช่น อุ้มลูกตลอดเวลา คอยห้ามไม่ให้ลูกสำรวจสิ่งต่างๆ เพราะนอกจากจะทำให้ลูกเป็นกังวลมากขึ้นแล้ว เขาอาจจะทำให้ลูกมีความขี้อายมากขึ้นไปอีก
  5. ให้การชื่นชมลูก เวลาที่เขาสามารถพูดคุยกับผู้อื่นได้ด้วยตนเอง หรือ มีการสนใจในผู้อื่น
  6. พ่อแม่สามารถเป็นแบบอย่างที่ดีให้กับลูกได้เวลาเข้าปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่นในสังคม เช่น พูดสวัสดีผู้อื่นก่อนลูก แล้วค่อยบอกให้เขาสวัสดีไปด้วยกัน และพูดขอบคุณอยู่เสมอ
  7. ไม่พูดว่า “ลูกเป็นเด็กขี้อาย” กับคนอื่นต่อหน้าลูก แต่เลือกที่จะพูดว่า “ลูกต้องการเวลาปรับตัวมากหน่อย เมื่อเขาสบายใจ เขาจะสามารถทำสิ่งต่างๆ ได้” เพื่อลดการตีตราในตัวตนของเด็ก และช่วยให้เด็กมีความคิดเชิงบวกเกี่ยวกับตัวเอง 

 

**********

 

"เคล็ดลับสำหรับพ่อแม่ของเด็กโตที่มีความขี้อาย”

  1. เริ่มต้นที่การยอมรับลูกอย่างที่ลูกเป็น เพื่อที่ลูกจะได้ยอมรับตัวเองเขาเองและผู้อื่นอย่างที่เป็นได้เช่นกัน
  2. หยุดเปรียบเทียบลูกกับพี่น้องหรือเพื่อนคนอื่น
  3. สนับสนุนให้ลูกได้ทำสิ่งต่างๆ ด้วยตนเอง เพื่อเพิ่มความมั่นใจให้กับเขา
  4. ลูกไม่จำเป็นต้องกล้าแสดงออก แต่กล้าที่จะยืนหยัดเพื่อสิ่งที่เขาเชื่อ และมีความสุขกับการเป็นตัวเองก็เพียงพอแล้ว
  5. สอนลูกให้เคารพตัวเอง เคารพผู้อื่น และเคารพกติกา ที่สำคัญต้องสอนให้เขาปกป้องตัวเองเมื่อยามจำเป็นได้ด้วย

 

***


“พฤติกรรมความขี้อาย” ที่อาจจะเริ่มเป็นปัญหา"

  1. เด็กที่มีความขี้อายมากจนเก็บตัวอยู่แต่ในบ้านหรือในห้อง ไม่สามารถออกไปที่ไหนได้เลย
  2. เด็กที่แสดงออกถึงอาการวิตกกังวลระดับสูง (เหงื่อออกไม่หยุด หัวใจเต้นแรง พูดติดอ่าง และอื่นๆ) ในสถานที่ที่มีคนอยู่มาก เช่น โรงเรียน งานเลี้ยง ห้างสรรพสินค้า เป็นต้น
  3. เด็กที่ไม่สามารถตอบคำถามในห้องเรียน พูดกับคนอื่นๆ นอกจากคนในครอบครัวที่บ้าน
  4. เด็กที่บอกว่า “ตัวเองเหงามาก” แต่ไม่รู้ว่าจะต้องเริ่มต้นปฏิสัมพันธ์กับเพื่อนๆ ได้อย่างไร

 

ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับ “ความขี้อาย” เด็กที่มีความขี้อายต้องไม่เกิดจาก

“พัฒนาการล่าช้าทางภาษา” “การได้ยินบกพร่อง” และ “โรคบางโรค เช่น โรคออทิสติก (ASD) โรคพูดในบางสถานการณ์ (Selective Mutism)” 

 

หากลูกมีลักษณะเหล่านี้ เราสามารถพาลูกไปปรึกษาแพทย์พัฒนาการหรือจิตแพทย์ได้

 

***

สุดท้าย

ไม่ว่าเด็กแต่ละคนจะเกิดมาพร้อมกับพื้นฐานอารมณ์หรืออุปนิสัยแบบใด พวกเขาต่างต้องการการยอมรับ และโอกาสในการเป็นตัวเอง หากพ่อแม่และผู้ใหญ่รอบตัวเขาเข้าใจธรรมชาติของพวกเขา เด็กๆ จะสามารถเติบโตเป็นตัวเองได้อย่างมีความสุข

 

บทความโดย

เมริษา ยอดมณฑป นักจิตวิทยาเด็กและครอบครัว เจ้าของแฟนเพจตามใจนักจิตวิทยา